Η ασθένεια ξεκινά με αλλαγές στον αρθρικό χόνδρο, με αποτέλεσμα οι αρθρικές επιφάνειες των οστών να γλιστρούν. Ο υποσιτισμός και η απώλεια ελαστικότητας οδηγούν στον εκφυλισμό και την απορρόφησή του, ο οστικός ιστός των επιφανειών της άρθρωσης εκτίθεται, η ικανότητα ολίσθησης μειώνεται, ο χώρος της άρθρωσης στενεύει και η εμβιομηχανική της άρθρωσης αλλάζει. Η αρθρική μεμβράνη που επενδύει την άρθρωση και παράγει αρθρικό υγρό (το οποίο θρέφει τον χόνδρο και δρα ως φυσιολογικό λιπαντικό) ερεθίζεται, οδηγώντας σε αύξηση της ποσότητας του στην άρθρωση (αρθρίτιδα). Με φόντο τη στένωση του αρθρικού χώρου, ο όγκος της άρθρωσης μειώνεται, το αρθρικό υγρό προεξέχει από το οπίσθιο τοίχωμα της αρθρικής κάψας και σχηματίζεται κύστη Becker (η οποία, αν φτάσει σε μεγάλο μέγεθος, μπορεί να προκαλέσει πόνο στον ιγνυακό βόθρο).
Ο λεπτός και ευαίσθητος ιστός της αρθρικής κάψουλας αντικαθίσταται από τραχύ συνδετικό ιστό και το σχήμα της άρθρωσης αλλάζει. Ο περιαρθρικός οστικός ιστός μεγαλώνει και σχηματίζονται οστεόφυτα (παθολογικές οστικές αναπτύξεις). Η ροή του αίματος στον περιαρθρικό ιστό διαταράσσεται, εκεί συσσωρεύονται υπο-οξειδωμένα μεταβολικά προϊόντα, τα οποία ερεθίζουν τους χημειοϋποδοχείς και αναπτύσσεται ένα σύνδρομο επίμονου πόνου. Στο πλαίσιο των αλλαγών στην ανατομία της άρθρωσης, εμφανίζεται δυσλειτουργία των γύρω μυών, εμφανίζεται υποτροφία και σπασμοί και διαταράσσεται το βάδισμα. Υπάρχει ένας επίμονος περιορισμός της κίνησης στην άρθρωση (σύσπαση), μερικές φορές τόσο σοβαρός που είναι δυνατές μόνο λικνιστικές κινήσεις (ακαμψία) ή πλήρης ακινησία (αγκύλωση).
Η γονάρθρωση είναι μια αρκετά κοινή ασθένεια: επηρεάζει το 10% του παγκόσμιου πληθυσμού και άνω των 60 ετών επηρεάζει κάθε τρίτο άτομο.
Αιτίες γονάρθρωσης
- Τραυματισμοί στα οστά και τις αρθρώσεις.
- Φλεγμονώδεις παθήσεις των αρθρώσεων (ρευματισμοί, ουρική αρθρίτιδα).
- Διαταραχές του μεταβολισμού των μετάλλων σε διάφορες ενδοκρινοπάθειες (σακχαρώδης διαβήτης, παραθυρεοειδείς παθήσεις, αιμοχρωμάτωση).
- Μυϊκές παθήσεις και νευροπάθεια (νόσος Charcot).
Εκτός από τις κύριες αιτίες, υπάρχουν επίσης δυσμενείς παράγοντες για την ανάπτυξη της γονάρθρωσης, οι οποίοι περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων:
- Το υπερβολικό βάρος (κυριολεκτικά ασκεί πίεση στα κάτω άκρα).
- ηλικία (ιδιαίτερα οι ηλικιωμένοι επηρεάζονται από τη νόσο).
- γυναικείο φύλο (στατιστικά μιλώντας, οι γυναίκες αρρωσταίνουν πιο συχνά).
- αυξημένη αθλητική και επαγγελματική σωματική δραστηριότητα.
Συμπτώματα οστεοαρθρίτιδας των αρθρώσεων του γόνατος
- Πόνος που αυξάνεται κατά το περπάτημα και μειώνεται κατά την ηρεμία.
- Δυσκολία με συνήθεις, φυσιολογικές κινήσεις στις αρθρώσεις.
- Χαρακτηριστικό «τσίσιμο» στις αρθρώσεις.
- Διεύρυνση των αρθρώσεων και ορατή παραμόρφωσή τους.
Στάδια γονάρθρωσης
Κλινικά στάδια αρθρώσεως της άρθρωσης του γόνατος. Η ασθένεια περνά από διάφορα στάδια.
- Στο πρώτο στάδιο, ένα άτομο αισθάνεται μόνο μια ελαφριά ενόχληση ή «αίσθημα βάρους» στο γόνατο, το οποίο είναι ενοχλητικό όταν περπατά μεγάλες αποστάσεις ή κατά την αυξημένη σωματική δραστηριότητα. Η εξέταση με ακτίνες Χ δεν είναι πολύ κατατοπιστική: μπορεί να ανιχνευθεί μόνο μια ελαφρά στένωση του αρθρικού χώρου, διαφορετικά δεν υπάρχουν αλλαγές. Στην αρχή της νόσου, ένα άτομο δεν απευθύνεται σε ειδικούς και δεν αποδίδει μεγάλη σημασία στα συμπτώματα που εμφανίζονται.
- Το δεύτερο στάδιο χαρακτηρίζεται από αισθητό πόνο, η ένταση του οποίου μειώνεται με την ανάπαυση. Παρουσιάζεται δυσκολία στην κίνηση στις αρθρώσεις και ακούγεται ένας χαρακτηριστικός ήχος «τρίζει» κατά το περπάτημα (μια κοινή φράση ακούγεται από τον ασθενή στην καθημερινή ζωή: «τρίζει γόνατο»). Η ακτινογραφία δείχνει καθαρά ορατή στένωση του χώρου της άρθρωσης και απομονωμένα οστεόφυτα.
- Όταν η γονάρθρωση περνά στο επόμενο, τρίτο στάδιο, ο ασθενής βασανίζεται συνεχώς από πόνο, ακόμα και σε ηρεμία, και υπάρχει διαταραχή στη διαμόρφωση της άρθρωσης, δηλαδή h. σε παραμόρφωση που επιδεινώνεται από οίδημα τη στιγμή της φλεγμονής. Οι ακτινογραφίες δείχνουν μέτρια στένωση του διαστήματος της άρθρωσης και πολλαπλά οστεόφυτα. Στο τρίτο στάδιο, πολλοί άνθρωποι αναζητούν ιατρική βοήθεια γιατί... η ποιότητα ζωής μειώνεται σημαντικά λόγω πόνου και δυσκολίας στο φυσιολογικό περπάτημα.
- Το τέταρτο στάδιο συνοδεύεται από αμείωτο, εξουθενωτικό πόνο. Οι ελάχιστες απόπειρες κίνησης γίνονται σοβαρό μαρτύριο για τους ανθρώπους, οι παραμορφώσεις των αρθρώσεων είναι οπτικά αισθητές και το περπάτημα είναι εξαιρετικά δύσκολο. Οι ακτινογραφίες δείχνουν σημαντικές αλλαγές: ο χώρος της άρθρωσης πρακτικά δεν ορίζεται στις εικόνες, είναι ορατά πολλά χονδροειδή οστεόφυτα, «αρθρικά ποντίκια» (θραύσματα οστών σε αποσύνθεση που πέφτουν στην κοιλότητα της άρθρωσης). Αυτό το στάδιο της γονάρθρωσης συνοδεύεται σχεδόν πάντα από αναπηρία: συχνά η ασθένεια οδηγεί σε πλήρη σύντηξη της άρθρωσης, αστάθειά της και σχηματισμό μιας "ψευδής άρθρωσης".
Ποιος αντιμετωπίζει την οστεοαρθρίτιδα της άρθρωσης του γόνατος;
Μπορεί να εγγυηθεί στον ασθενή ειδική ιατρική περίθαλψη για τη γονάρθρωση από θεραπευτή, ρευματολόγο και γενικό ιατρό (οικογενειακό γιατρό), αλλά αυτοί οι ειδικοί αντιμετωπίζουν την άρθρωση του γόνατος σε μη επιπλεγμένη οστεοαρθρίτιδα. Εάν εμφανιστεί αρθρίτιδα ή η θεραπεία που συνταγογραφήθηκε από τον θεραπευτή δεν φέρει το επιθυμητό αποτέλεσμα, δεν μπορείτε να κάνετε χωρίς τη βοήθεια ενός ορθοπεδικού. Σε περιπτώσεις όπου απαιτείται χειρουργική φροντίδα, ο ασθενής παραπέμπεται σε εξειδικευμένο τμήμα ορθοπεδικής και τραυματολογίας.
Πώς και με τι αντιμετωπίζεται η οστεοαρθρίτιδα της άρθρωσης του γόνατος;
Οι επί του παρόντος γνωστές μέθοδοι θεραπείας της αρθροπάθειας της άρθρωσης του γόνατος χωρίζονται σε μη φαρμακευτικές συντηρητικές, φαρμακευτικές και χειρουργικές μεθόδους.
Μη φαρμακευτικές μέθοδοι
Πολλοί ασθενείς κάνουν την ερώτηση: "Πώς να θεραπεύσετε την αρθροπάθεια της άρθρωσης του γόνατος χωρίς χάπια;" Όταν απαντάμε σε αυτήν την ερώτηση, πρέπει δυστυχώς να συνειδητοποιήσουμε ότι η γονάρθρωση είναι μια χρόνια ασθένεια και δεν μπορεί να εξαλειφθεί για πάντα. Ωστόσο, πολλές υπάρχουσες επί του παρόντος μη φαρμακολογικές μέθοδοι για την καταπολέμηση αυτής της νόσου μπορούν να επιβραδύνουν σημαντικά την εξέλιξή της και να βελτιώσουν την ποιότητα ζωής του ασθενούς, ειδικά όταν χρησιμοποιούνται στα αρχικά στάδια της νόσου. Εάν επισκεφτείτε έναν γιατρό έγκαιρα και ο ασθενής έχει επαρκή κίνητρα για να θεραπεύσει, μερικές φορές αρκεί να εξαλείψετε αρνητικούς παράγοντες. Για παράδειγμα, έχει αποδειχθεί ότι η απώλεια του περιττού βάρους μειώνει την εκδήλωση των κύριων συμπτωμάτων της νόσου.
Η αποχή από παθολογική σωματική δραστηριότητα και, αντίθετα, η εκτέλεση θεραπευτικών ασκήσεων με ορθολογικά σωματικά προγράμματα μειώνει την ένταση του πόνου. Οι ασκήσεις για τη βελτίωση της δύναμης του τετρακέφαλου έχει αποδειχθεί ότι έχουν συγκρίσιμα αποτελέσματα με τα αντιφλεγμονώδη φάρμακα.
Κατά τη θεραπεία της αρθρώσεως της άρθρωσης του γόνατος, πρέπει να προσπαθούμε για σωστή διατροφή: προϊόντα που περιέχουν μεγάλες ποσότητες ζωικού κολλαγόνου και χονδροϊτίνης (γαρίδες, καβούρι, κριλ), φρέσκα λαχανικά και φρούτα πλούσια σε φυτικό κολλαγόνο και αντιοξειδωτικά βοηθούν στη βελτίωση των ελαστικών ιδιοτήτων του αρθρικού χόνδρου και το πάθος για καπνιστούς χόνδρους και γλυκά κρέατα. αυξάνει τις μεταβολικές διαταραχές στο σώμα και τη συσσώρευση του υπερβολικού βάρους και της παχυσαρκίας.
Όταν σκέφτεστε ποια είναι η πιο αποτελεσματική θεραπεία για την αρθροπάθεια του γόνατος, θα πρέπει να θυμάστε μια τόσο αποτελεσματική μέθοδο θεραπείας και πρόληψης όπως η όρθωση: η στερέωση επιγονατίδων, ορθώσεων, ελαστικών επιδέσμων και ορθοπεδικών πάτων μειώνουν και κατανέμουν σωστά το φορτίο στην άρθρωση, μειώνοντας έτσι την ένταση του πόνου στην άρθρωση.
Η ολοκληρωμένη θεραπεία της αρθρώσεως της άρθρωσης του γόνατος περιλαμβάνει επίσης το διορισμό πολύ αποτελεσματικών σωματικών παρεμβάσεων, ακόμη και σε προχωρημένες μορφές της νόσου. Με ευρεία χρήση σε διάφορες κατηγορίες ασθενών που πάσχουν από αυτή την ασθένεια, η μαγνητική θεραπεία έχει αποδειχθεί αποτελεσματική: μετά από λίγες μόνο διαδικασίες, η ένταση του πόνου μειώνεται, ως αποτέλεσμα της βελτίωσης της κυκλοφορίας του αίματος, της μείωσης του οιδήματος και της εξάλειψης των μυϊκών σπασμών, αυξάνει την κινητικότητα των αρθρώσεων. Η επίδραση της θεραπείας με μαγνητικό πεδίο είναι ιδιαίτερα έντονη όταν αναπτύσσεται ενεργή φλεγμονή στην άρθρωση: η σοβαρότητα του οιδήματος μειώνεται σημαντικά και τα συμπτώματα της αρθρίτιδας υποχωρούν. Όχι τόσο δημοφιλείς, αλλά όχι λιγότερο αποτελεσματικές στη θεραπεία της άρθρωσης του γόνατος με αρθρώσεις, είναι μέθοδοι φυσιοθεραπείας όπως η θεραπεία με λέιζερ και η κρυοθεραπεία (έκθεση στο κρύο), που έχουν έντονο αναλγητικό αποτέλεσμα.
Φαρμακευτική θεραπεία
Τα μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη φάρμακα (ΜΣΑΦ), διαθέσιμα σε μορφές για εξωτερική (διάφορα τζελ, αλοιφές) και συστηματική χρήση (δισκία, υπόθετα, διαλύματα), έχουν αποδείξει από καιρό την αποτελεσματικότητά τους στη θεραπεία της αρθροπάθειας και συνταγογραφούνται ευρέως από τους γιατρούς. Αναστέλλοντας τη φλεγμονή σε ενζυματικό επίπεδο, εξαλείφουν τον πόνο και το πρήξιμο στις αρθρώσεις και επιβραδύνουν την εξέλιξη της νόσου. Σε πρώιμες εκδηλώσεις της νόσου, η τοπική χρήση αυτών των φαρμάκων σε συνδυασμό με μη φαρμακευτικές μεθόδους είναι αποτελεσματική. Αλλά αν έχετε προχωρημένη οστεοαρθρίτιδα των αρθρώσεων του γόνατος, δεν μπορείτε να κάνετε χωρίς χάπια. Πρέπει να θυμόμαστε ότι η παρατεταμένη συστηματική χρήση ΜΣΑΦ μπορεί να οδηγήσει στην ανάπτυξη και έξαρση ελκωτικών διεργασιών στο γαστρεντερικό σωλήνα και, επιπλέον, μπορεί να επηρεάσει αρνητικά τη λειτουργία των νεφρών και του ήπατος. Επομένως, σε ασθενείς που λαμβάνουν ΜΣΑΦ για μεγάλο χρονικό διάστημα θα πρέπει επίσης να συνταγογραφούνται φάρμακα που προστατεύουν τον γαστρικό βλεννογόνο και παρακολουθούν τακτικά τις εργαστηριακές παραμέτρους της λειτουργίας των εσωτερικών οργάνων.
Στην προχωρημένη, «προχωρημένη» αρθροπάθεια, όταν ένα άτομο βιώνει αφόρητο πόνο που δεν υποχωρεί ακόμη και σε ηρεμία, διαταράσσει τον κανονικό ύπνο και δεν ανακουφίζεται με ΜΣΑΦ, κορτικοστεροειδή και μη φαρμακευτικές μεθόδους, είναι δυνατόν να συνταγογραφηθούν οπιοειδή παυσίπονα. Αυτά τα φάρμακα χρησιμοποιούνται μόνο με συνταγή γιατρού, ο οποίος εξετάζει τη σκοπιμότητα συνταγογράφησης τους σε κάθε μεμονωμένη περίπτωση.
Χονδροπροστατευτικά (κυριολεκτικά μεταφράζεται ως «προστατευτικός χόνδρος»). Αυτό το όνομα καλύπτει μια ποικιλία φαρμάκων που έχουν μια κοινή ιδιότητα: μια επίδραση που αλλάζει τη δομή, δηλαδή h. την ικανότητα να επιβραδύνουν τις εκφυλιστικές αλλαγές του χόνδρου και τη στένωση του χώρου της άρθρωσης. Παράγονται τόσο σε μορφές για χορήγηση από το στόμα (γλυκοζαμίνη, θειική χονδροϊτίνη, πιασκλεδίνη) όσο και για ένεση στην κοιλότητα της άρθρωσης (υαλουρονικά). Φυσικά, αυτά τα φάρμακα δεν κάνουν θαύματα και δεν επιτρέπουν την ανάπτυξη νέου χόνδρου, αλλά μπορούν να σταματήσουν την καταστροφή του. Για να επιτευχθεί ένα διαρκές αποτέλεσμα, πρέπει να χρησιμοποιούνται για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, σε τακτικά μαθήματα αρκετές φορές το χρόνο.
Χειρουργική αντιμετώπιση αρθρώσεων των αρθρώσεων του γόνατος
Συμβαίνει συχνά η νόσος να εξελίσσεται παρά την επαρκή και ολοκληρωμένη θεραπεία και να περιορίζει ολοένα και περισσότερο την ποιότητα ζωής των προσβεβλημένων. Σε τέτοιες περιπτώσεις, ο ασθενής αρχίζει να κάνει ερωτήσεις: "Τι να κάνετε εάν τα συνταγογραφούμενα φάρμακα δεν βοηθούν στην αρθροπάθεια της άρθρωσης του γόνατος;", "Ενδείκνυται χειρουργική θεραπεία για την αρθροπάθεια του γόνατος;", "Πώς αντιμετωπίζεται χειρουργικά η αρθροπάθεια της άρθρωσης του γόνατος;" Απαντώντας σε αυτές τις ερωτήσεις, θα πρέπει να διευκρινιστεί ότι οι ενδείξεις για τη χειρουργική αντιμετώπιση της αρθρώσεως των αρθρώσεων του γόνατος είναι το σύνδρομο επίμονου πόνου και η σημαντική δυσλειτουργία της άρθρωσης, η οποία δεν μπορεί να διορθωθεί με τη χρήση σύνθετης συντηρητικής θεραπείας.
Ο πιο δημοφιλής τύπος χειρουργικής θεραπείας της γονάρθρωσης είναι η ενδοπροσθετική, δηλαδή η αφαίρεση της ίδιας της άρθρωσης με την άμεση τοποθέτηση μιας μεταλλικής πρόθεσης που την αντικαθιστά και της οποίας η δομή είναι παρόμοια με την ανατομία της άρθρωσης του ανθρώπινου γόνατος. Ταυτόχρονα, προϋπόθεση για τη διενέργεια μιας τέτοιας χειρουργικής θεραπείας είναι η απουσία χονδροειδών παραμορφώσεων της άρθρωσης, σχηματισμένων «ψευδών αρθρώσεων», μυϊκών συσπάσεων και έντονης μυϊκής ατροφίας.
Σε περιπτώσεις σοβαρής οστεοπόρωσης (σημαντική μείωση της οστικής πυκνότητας), δεν ενδείκνυται επίσης η ενδοπροσθετική: το οστό «ζάχαρης» δεν αντέχει την εισαγωγή μεταλλικών καρφίδων και η ταχεία απορρόφηση του οστικού ιστού ξεκινά στο σημείο εγκατάστασης και μπορεί να εμφανιστούν παθολογικά κατάγματα. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο μια έγκαιρη απόφαση σχετικά με την ανάγκη εγκατάστασης μιας ενδοπρόσθεσης φαίνεται τόσο σημαντική - θα πρέπει να λαμβάνεται όταν η ηλικία και η γενική κατάσταση του ανθρώπινου σώματος εξακολουθούν να επιτρέπουν τη διενέργεια της επέμβασης. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα μακροχρόνιων μελετών, η διάρκεια της επίδρασης της ενδοπροσθετικής, δηλαδή η προσωρινή περίοδος απουσίας σημαντικών κινητικών περιορισμών και η διατήρηση επαρκούς ποιότητας ζωής, είναι περίπου δέκα χρόνια. Τα καλύτερα αποτελέσματα της χειρουργικής θεραπείας παρατηρούνται σε άτομα ηλικίας 45 έως 75 ετών με χαμηλό σωματικό βάρος (λιγότερο από 70 κιλά) και σχετικά υψηλό βιοτικό επίπεδο.
Παρά την ευρεία χρήση της αρθροπλαστικής γόνατος, τα αποτελέσματα τέτοιων επεμβάσεων είναι συχνά μη ικανοποιητικά και το ποσοστό επιπλοκών υψηλό. Αυτό οφείλεται στα σχεδιαστικά χαρακτηριστικά των ενδοπροθέσεων και στην πολυπλοκότητα της ίδιας της χειρουργικής διαδικασίας (η αντικατάσταση της άρθρωσης του ισχίου είναι τεχνικά πολύ πιο απλή). Αυτές περιλαμβάνουν χειρουργική επέμβαση αρθρομυελικής παράκαμψης και διορθωτική οστεοτομία. Η αρθρομυελική παροχέτευση είναι μια σύνδεση μεταξύ του μυελικού σωλήνα του μηριαίου οστού και της κοιλότητας της άρθρωσης του γόνατος μέσω ενός κοίλου μεταλλικού σωλήνα. Ως αποτέλεσμα, ο λιπώδης μυελός των οστών από το κάτω τρίτο του μηριαίου οστού εισέρχεται στην άρθρωση του γόνατος, θρέφει και λιπαίνει τον χόνδρο, παρέχοντας σημαντική ανακούφιση από τον πόνο.
Εάν αλλάξει ο άξονας του κάτω άκρου (αλλά υπό την προϋπόθεση ενός ελαφρού περιορισμού του εύρους κίνησης), είναι αποτελεσματική μια διορθωτική οστεοτομία - διασταύρωση της κνήμης με διόρθωση του άξονά της, ακολουθούμενη από στερέωση με πλάκα και βίδες στην επιθυμητή θέση. Σε αυτή την περίπτωση, επιτυγχάνονται δύο στόχοι: ομαλοποίηση της εμβιομηχανικής με την αποκατάσταση του άξονα των άκρων και ενεργοποίηση της κυκλοφορίας του αίματος και του μεταβολισμού κατά τη σύντηξη των οστών. Και παρόλο που η ιατρική σήμερα δεν είναι σε θέση να προσφέρει ένα φάρμακο που θα εξαλείψει την ασθένεια για πάντα ή άλλους τρόπους για την πλήρη θεραπεία αυτής της ασθένειας, ένας υγιεινός τρόπος ζωής, η έγκαιρη αναζήτηση ιατρικής βοήθειας και η τήρηση των συστάσεων του γιατρού μπορούν να σταματήσουν την εξέλιξή της.